روزنامه دنياي اقتصاد به منظور برگزاري بيستمين کنگره جهاني معدن گفت و گويي با محمد زماني مدير عامل شرکت مهندسي آتشباري اخگرپيشه انجام داده است که متن آن در پي مي آيد :
مشکلات بخش خصوصي را در مورد نحوه تامين مواد ناريه بيان فرمائيد؟
با توجه به تعداد شرکت هاي آتشباري که مسووليت سرويس دهي مواد ناريه پروژه هاي معدني و عمراني کشور را به عهده دارند ، مشکل خاصي در زمينه سرويس دهي وجود ندارد و کليه بهره برداران و پيمانکاران مي توانند با رجوع به شرکت هاي آتش باري نسبت به رفع نياز مواد ناريه خود اقدام نمايند. حال در اينکه چه تعداد از اين شرکت ها با توجه به شرايط موجود در بعد تخصص سرويس دهي مي کنند ، نياز به بحث مفصل و جداگانه اي دارد ولي مشکل اصلي مشکل هزينه اي مي باشد ، مخصوصا معادن کوچک که هزينه هاي نقل و انتقال و اسکورت و نظارت بر مصرف محدود و ناچيز آنها بسيار زياد است که شرکت هاي آتشباري نيز هيچ نقشي در افزايش يا کاهش هزينه هاي فوق ندارند و اين عامل يکي از مشکلات تامين مواد ناريه و انجام آتشباري از طريق قانوني توسط معادن کوچک است که مي تواند انگيزه اي جهت رفع نياز به مواد ناريه از مسير هاي غير مجاز باشد. يکي از راه هايي که مي تواند به حل اين معضل کمک نمايد تمرکز زدايي مواد ناريه و توزيع آن از مراکز مختلف در چند نقطه کشور است که اين موضوع در حيطه اختيارات کميسيون مرکزي مواد ناريه و سازمان صنايع دفاع و ساير ارگان هاي نظارتي بر مواد ناريه ميباشد.
انحصاري بودن توليد مواد ناريه چه پيامدهايي را به دنبال دارد؟
انحصاري بودن مواد ناريه مانند ساير کالاها و محصولات انحصاري کشور نظير خودرو سازي و غيره مشکلات مربوط به خود را دارد. ضمن اينکه در مواد ناريه اين مشکل به صورت حادتر بروز مي کند. مثلا در امر خودروسازي توليد در داخل به دليل محدوديت در واردات ، معضلات گوناگوني در کيفيت وجود دارد ، ولي در بخش ناريه با توجه به اينکه توليد مواد ناريه در داخل کشور در انحصار سازمان صنايع دفاع مي باشد هم در کيفيت وهم درکميت محصول مشکلاتي وجود دارد. با توجه به اهميت آتشباري در معادن و ساير پروژه ها که با انجام آن ساير ماشين آلات و تاسيسات از قبيل کارخانه هاي کانه آرايي يا دانه بندي مواد يا راهسازي مشغول به کار مي شوند ، وقفه در آتشباري وتبعات نقصان مواد ناريه مي تواند تاثير منفي در روند پيشرفت ساير قسمت ها داشته باشد. علاوه بر اين توليد مواد ناريه با توجه به حساسيت آن در مقايسه با سايرمحصولات استاندارد بالايي در توليد مي طلبد ، عدم توجه به مود اخير منجر به بروز حوادث جاني و مالي سنگين و جبران ناپذير خواهد شد که در اين زمينه نيز متاسفانه نمونه هايي وجود دارد. گرچه در ساليان اخير شاهد اهتمام سازمان صنايع ملي در بالا بردن کيفيت محصولات بوده ايم و پيشرفت قابل ملاحظه اي در زمينه استاندارد سازي صورت گرفته است اما هنوز تا رسيدن به جايگاه مطلوب فاصله داريم. در زمينه محدود بودن تنوع توليد نيز با توجه به انحصاري بودن ، تقريبا حق انتخاب از مشتري سلب شده است و موارد زيادي وجود دارد که طراحي انفجاربر مبناي مواد ناريه خاص انجام گرفته است ولي به دليل عدم موجودي به ناچار از مواد ناريه ديگري استفاده مي گردد که نتيجه مطلوب را ندارد.
آيا مواد ناريه وارد کشور مي شود؟
بخشي از مواد ناريه که امکان توليد آن در داخل وجود ندارد و يا مقدار توليد درداخل کمتر از مقدار تقاضا است ، توسط وزارت دفاع از خارج وارد مي گردد. البته تشخيص نوع و مقدار واردات بر عهده مسوولين سازمان صنايع دفاع مي باشد.
با توجه به حساسيت کار و احتمال جاني آيا آتشکاران داراي حقوق مزاياي لازم در اين خصوص مي باشند؟
خوشبختانه در ساليان اخير توجه جدي به مساله تامين پوشش بيمه اي مناسب توسط شرکت هاي آتشباري براي پرسنل و ساير حوادث احتمالي آتشباري صورت گرفته است که اين روندهمچنان ادامه دارد و در زمينه حقوق و مزايا در شرکت اخگرپيشه پرسنل در ارتباط با شغل آتشباري اعم از نماينده حمل مواد ناريه يا آتش بار و یا سرپرست کارگاه از حقوق و مزایای کافي برخوردارند. اگر به عملیات آتشباری به عنوان یکی از اساسی ترین بخش های معدنکاری نگریسته شود، شایسته است از افرادی دراین زمینه استفاده نمود که هم دارای علم و تخصص مورد نیاز باشند و هم علاقمند به این حرفه باشند. باید پذیرفت که هنوز عملیات آتشباری در ایران جایگاه خود را پیدا نکرده است و هنوز به صورت حرفه ای به این مساله پرداخته نمی شود. آتشباری قبل از اینکه یک شغل باشد یک هنر آمیخته به ذوق است. لذا می باید انگیزه های لازم در فرد آتشبار وجود داشته باشد. لذا تامین حقوق و مزایا و امکانات بیمه ای مناسب می تواند در ایجاد چنین انگيزه ای نقش قابل ملاحظه ای داشته باشد.
تحلیل شما در مورد وضعيت بخش معدن کشور چيست؟
در کشور ما بخش خصوصی رغبتی به سرمایه گذرای در بخش معدن ندارند. وقتی در کشور جاذبه های بیشتری در ساير زمينه ها موجود است و برگشت سرمايه و سود تقريبا تضمين شده است ، ديگر انگيزه اي جهت سرمايه گذاري در معدنکاري که داراي ضريب ريسک بالاتري نسبت به ساير بخش ها است وجود ندارد. اصولا ماهيت معدن بدين صورت است که مي باید در وهله اول آماده سازي نمود که این امر بدون سرمايه گذاري غير ممکن است و چون سرمايه اي وجود ندارد آماده سازي انجام نمي گيرد و در زمينه ماشين آلات معدن نيز سرمايه گذاري صورت نمي گيرد و همين عامل عدم سرمايه گذاري باعث مي شود که معدنکاري ضعيف و به صورت سنتي و با ماشين آلات فرسوده انجام شود و نهايتا نيروهاي متخصص نيز جذب بازار معدن نگردند. الان خروجي دانشگاه ها در زمينه معدن بسيار زياد است ولي کمتر از 10 درصد آن ها جذب معادن مي شود ، آن هم معادني که توانايي جذب فارغ التحصيلان دانشگاهي را دارند محدود هستند و همين تعداد محدود نيز عمدتا معادن دولتي هستند که از امکانات و تجهيزات دولتي برخوردارند. يکي از وظايف اصلي دولت کمک به سرمايه گذاري در اين بخش است. اين کمک مي تواند به صورت تامين ماشين آلات معدني و جايگزيني با تجهيزات فرسوده باشد. همچنين حذف عوارض و گمرکي در مورد واردات وسايل و تجهيزات معدني و يا تخفيف در ساير زمينه ها نظير بيمه و ماليات مي تواند کمک قابل توجهي به معدنکاري نمايد. عدم تعامل سازنده بين معدن و دانشگاه از ديگر معضلات معدنکاري است و همين امر موجب پايين بوده نرخ تحقیق و پژوهش در زمينه معدن و ضعيف بودن مطالعات مي گردد و از طرف ديگر چون بخش دانشگاهي از اجرا به دور است و فارغ التحصيلان دانشگاهي حرفه معدنکاري بيگانه اند. در مجموع تاکنون اهميت قابل توجهي در ايران به معدنکاري نشده است و به دليل مشکلات مذکور هزينه معدنکاري در ايران بسيار بالا است.
کنگره جهاني معدن چه نقشي در توسعه فعاليت هاي معدني دارد؟
ارائه راهکارهايي جهت جلب سرمايه گذاري در بخش معدن
ارائه راهکارهاي لازم جهت تقويت و رشد معدنکاري تلاش به منظور صنعتي شدن معدنکاري و معرفي آخرين دستاوردهاي صنعتي در ارتباط با استخراج معادن
ایجاد تعامل بین معدنکاران و دانشگاه ها و سایر مراکز علمی
تبادل اطلاعات و پيشرفت های ساير کشورها در زمينه معدنکاري